دانلود پایان نامه

علمي، كتابداران، و ديگر حرفه منداني كه به برنامه هاي سواد اطلاعاتي اقدام مي نمايند ايجاد مي كنند، زمينة لازم براي برنامه و بودجة مورد نياز اين برنامه ها را فراهم مي آورند، و براي تداوم آن ها منابع جاري را تدارك مي بينند (بيگدلي ، 1373)سواد اطلاعاتي براي آموزش عالي اهميت دارد و به عنوان بخش مهمي از آموزش دوران زندگي محسوب مي شود . اصولا ماموريت اصلي موسسات آموزش عالي تربيت آموزشگران درطول زندگي براي ادامه يادگيري در وراي آموزش رسميشان مي باشد چنانچه افراد قادر به استدلال و تفکر انتقادي باشند و بفهمند چگونه آموزش ببينند قادر خواهند بود هوشمندانه در تمام دوران زندگيشان بطور مستمر درجهت تکامل پيش روند ودر جامعه بعنوان يک شهروند مطلع همکاري نمايند. سواد اطلاعاتي افراد را به ابزارهاي مناسب براي انجام کار مجهزمي نمايد. بدليل اهميت سواد اطلاعاتي در برنامه آموزشي آموزش عالي نظم سازماني و منطقه اي بعنوان نتيجه مشخصي براي دانشجويان در دانشکده درنظر گرفته شده است. (شاهار بانون ، 1379).

2-1-7- جامعه اطلاعاتي و سواد اطلاعاتي
ظهور جامعه اطلاعاتي که بشر در آستانه ورود به آن قرار دارد، بزرگترين تحول اخير تاريخ تمدن بشري محسوب مي شود. عصري که در آن اطلاعات، قدرت است. موجي که تاثير آن همه ابعاد زندگي انسان را در بر مي گيرد و در اين بين تحول آموزش و پرورش، به دليل وظيفه حساس تربيت نيروي انساني، شاخص مهم توسعه عصر کنوني، اهميت ويژه اي مي يابد و همواره مورد توجه محافل علمي و فرهنگي قرار گرفته است(دياني،12382). 342627428
متفکران و صاحبنظران زيادي مانند تافلر1 ، شيلر2،مارتين3، ليوتار4 و …تعاريف خود را در اين حوزه ارايه داده اند از اين ميان ويليام مارتين در زمره اولين کساني است که موضوع جامعه اطلاعاتي را مطرح نموده است.او معتقد است(قاسمي،1385)
که هرچند واژه جامعه اطلاعاتي از دهه ???? به بعد متداول گشته است ولي تعريف واحدي از آن ارائه نشده است.به عقيده وي “جامعه اطلاعاتي جامعه ايست که در آن کيفيت زندگي همانند چشم اندازهاي تحولات اجتماعي و توسعه اقتصادي به ميزان زيادي به اطلاعات و بهره برداري از آن وابسته است.
جامعه اطلاعاتي جايي است که توليد، توزيع و استفاده از اطلاعات براي تمامي امور زندگي به صورت آزادانه در دسترس همگان قرار داشته باشد. سواد، امروزه مجموعه‌ عملياتي است که يک شهروند الکترونيکي بايد براي انجام امور زندگي خود در يک شهر الکترونيکي يا جامعه‌ي مجازي از آن برخوردار باشد. در چنين جامعه‌اي که همه مردم مي‌توانند از اطلاعات خام و پرورده‌ استفاده کنند شانس ارتقاي زندگي بهتر و دسترسي به مشاغل برتر بيشتر خواهد شد . استفاده از رايانه، اينترنت و کاربردهاي فن‌آوري اطلاعات و ارتباطات بخشي از سواد اطلاعاتي را تشکيل مي‌دهند که بايد نگاه شهروندان به جامعه‌ي اطلاعاتي، متفاوت از جامعه سنتي باشد تا بتوانند جامعه‌ي جهاني اطلاعاتي را درک کنند . (شعباني ،????).
2-1-9- مدل‌هاي سواد اطلاعاتي براي آموزش عـالي
– مدل بروس1 35273126
در زمينه سواد اطلاعاتي و با سواد اطلاعاتي شدن، مدل “بروس” مدلي است که بيشترين ارجاعات را به خود اختصاص داده است. بروس با بهره گيري از “روش پديده شناختي”، با مصاحبه هاي عميق و تمرکز بر پرسشهاي کليدي به شناسايي هفت مسير مختلف آزمودن سواد اطلاعاتي با عنوان “وجوه هفتگانه سواد اطلاعاتي “پرداخته است. اين وجوه هفتگانه سواد اطلاعاتي دربر گيرنده طيفي از مفاهيم يعني “مفهوم فناوري اطلاعات” تا “مفهوم خرد” است(نظري، 1384). 32
– مدل شش مهارت بزرگ2 30
اين مدل به طور گسترده اي براي تدريس در س مهارت هاي اطلاعاتي در مدارس و دانشگاه ها و موسسات اموزش عالي آمريکا مورد استفاده قرار مي گيرد. اين مدل توسط مايک آيزنبرگ3 و باب برکويتس4 در اواسط دهه 1980 توسعه يافته است و مشهور ترين و متداول ترين رويکرد در زمينه آموزش اطلاعات و مهارت هاي اطلاعاتي و حل مشکلات اطلاعاتي است. اين مدل جستجوي اطلاعات را يکپارچه مي سازد و مهارت ها را همراه با ابزار فناوري در يک فرآيند نظام مند براي يافت، کاريرد، اجرا و ارزيابي اطلاعات بنابر نياز ها و وظايف خاص مورد استفاده قرار مي دهد (صميعي،1383) .
1- تعريف وظيفه: به تعريف مساله از ديدگاه اطلاعاتي نياز دارد. يعني پيش از آغاز استراتژيهاي جستجوي اطلاعات، به تعريف چه نيازهايي بايد برآورده شوند و به چه اطلاعاتي بايد گردآوري گردد نياز هست. ايزنبرگ و برکووايتز معتقدند که بيشتر مردم زمان خيلي را به تعريف موضوع اختصاص مي دهند و سريعا وارد مرحله استراتژي هاي جستجو (مرحله 2) مي شوند. واضح است که تعريف و درک مساله اطلاعات موجب حرکت موثر در جهت حل آن مي گردد. اين مرحله مراحل شروع و انتخاب کالتو را در بر مي گيرد(گنجي،1382).
2- شيوه هاي اطلاع يابي: شيوه هاي اطلاع يابي تصميم گيري را در بر مي گيرد. يعني بهترين شيوه ها براي يافتن اطلاعات کدام ها هستند؟ و چه منابعي براي يافتن اطلاعات مناسب ترين هستند؟ همانند مدل پيشنهادي ويلسون و کلاريکلاس منابع اطلاعاتي شامل منابع انساني، منابع اطلاعات و ديگر منابع مي باشد. هنگام انتخاب منابع اطلاعاتي ضوابط گوناگوني مانند صحت، اعتبار، استفاده آسان، دسترسي و قابل درک بودن را بايد در نظر گرفت (نظري، 1384).
3- جايابي و دستيابي: جايابي و دستيابي اجراي شيوه اطلاع يابي است. اين مهارت ها استفاده ابزارهاي دستيابي (پايگاه هاي اطلاعاتي کتابشناختي و نمايه هاي چاپي) ، تنظيم مواد در کتابخانه ها، بخش هاي يک کتاب و شيوه هاي جستجوي پيوسته فهرست را در بر ميگيرند.
4- استفاده اطلاعات: براي استفاده اطلاعات به مهارت هايي نياز است. اين مهارت ها شامل اثر متقابل 2، مکالمه، مطالعه، شنيدن، ديدن، پرسيدن و انعکاس در اطلاعات است
5- ترکيب: ترکيب، بازسازيو بسته بندي مجدد اطلاعات با شکل هاي متفاوت و جديدي را در برمي گيرد. ترکيب، اطلاعات را به دانش تبديل مي کند.
6- ارزيابي: ارزيابي، آزمون و تعيين اطلاعات فرايند حل مساله است. ارزيابي تاثير و کارآمدي فرايند را تعيين مي کند (اکبر زاده،1383).

– مدل کولثاو1 36
“کولثاو” مدلي از فرايند جستجوي اطلاعات ابداع نمود که برگرفته از الگوي رايجي است که از مطالعات مستمر و طولاني مدت وي روي رفتار جستجوي اطلاعات دانش آموزان دبيرستاني به دست آمده است. اين مدل تا حد بسيار زيادي به مدل “آيزنبرگ” و “برکوويتز” شباهت دارد. اين مدل مشتمل بر رشد پيشرفت تفکرات در خصوص يک موضوع پژوهشي به همراه فرايند کاوش، عمليات جستجو و استفاده از منابع اطلاعات است. مدل کولثا او سه حوزه يعني محرک (احساس)، شناخت (تفکر) و جسم (اعمال و استراتژي ها) را درهم آميخته است. در مجموع حوزه هاي زير براي هر سه مرحله از فرايند کاوش مشترک هستند:
· مرحله اول: آغاز کردن مرحله تشخيص به نياز اطلاعات.
· مرحله دوم: گزينش. تعيين و گزينش موضوعي کلي براي تحقيق و بررسي يا رويکردي که بايد دنبال شود
· مرحله سوم: کاوش. تفحص به منظور بسط درک شخصي و رسيدن به کانون و محوري مشخص براي موضوع کلي.
· مرحله چهارم: فرمول بندي. با استفاده از اطلاعات گردآوري شده در طول مرحله کاوش، کاربر چشم اندازي مشخص را مبتني بر اطلاعات يافته شده براي موضوع طراحي مي کند.
· مرحله پنجم: مجموعه سازي يا گردآوري. کاربر با سيستم هاي اطلاعات( مانند کتابداران، متخصصان، دوستان و…)به شکل موثر و کارآمدي تعامل برقرار مي کند و اطلاعاتي را که به طور خاص با موضوع مشخص شده مرتبط هستند گردآوري مي کند. اين گام بنا به اظهارات ويلسون و کريکلاس بخش عمده اين مدل به حساب مي آيد.
· مرحله ششم: خاتمه کاوش يا ارائه. تکميل کاوش و آماده سازي مدرک نوشته شده، فعاليت هاي اصلي اين مرحله را تشکيل مي دهند. خاتمه کاوش ممکن است به دليل جايابي تمام اطلاعات موردنياز يا به دليل نزديک شدن مهلت ارائه مقاله کامل شود. هرچند ممکن است تمام اطلاعات موردنياز بازيابي نشده باشند. مدل “کولثااو” مبتني بر مطالعه بلند مدتي است که روي گروهي از دانش آموزان دبيرستاني انجام شده است (نظري،1384).

– مدل جستجوي اطلاعات137
اين مدل در واقع مدل متداول دهه ???? است که ارتباط ميان مفاهيم کاربر و رفتار کاربر ترسيم مي کند و برگرفته از دو مدل يعني “مدل ويلسون 2 “موسوم به”روابط بينايي ميان حوزه ها در حوزه مطالعاتي کاربر” و “مدل رفتار اطلاع يابي کريکلاس3 ” است (لطف آبادي،1381).
اساس اين مدل کاربر نياز را در زمينه اي ادراک مي کند که در واقع محيط کاربر محسوب مي شود. نياز ادارک شده به جستجوي اطلاعات و ارائه تقاضا هايي در خصوص طيف متنوعي از منابع مي انجامد.اين منابع شامل سيستم هاي اطلاعاتي، منابع انساني و ساير منابع هستند. در صورت موفقيت، اطلاعات جايابي شده مورد استفاده قرار مي گيرند.برآورده شدن نياز اطلاعاتي زماني رخ مي دهد که اطلاعات جايابي شده، تجزيه و تحليل شده و به نياز اصلي پاسخ گفته باشند و يرآورده نشدن نياز اطلاعاتي زماني رخ مي دهد که نياز اوليه برآورده نشده باشد. در اين صورت، فرايند جستجوي اطلاعات مي تواند تا برآورده شدن نياز اوليه تکرار شود و شکست در يافتن اطلاعات نيز مي تواند به ادامه فرايند جستجوي اطلاعات بيانجامد (نظري،1384 ).
اين مرحله كارايي فرآيند را تعيين مي كند. در اين مرحله فرد سعي مي كند با پاسخگويي به سئوالهايي مانند: “چه روشهايي در جستجوي اطلاعات مؤثر بوده اند ؟” و “آيا نياز اطلاعاتي به طور كامل مرتفع گرديده است؟” فرآيند جستجوي اطلاعات را ارزيابي نمايد. چنين شيوه هاي خود – ارزيابي سبب مي شود شخص در آينده در حل مشكلات اطلاعاتي، موفق تر باشد زيرا از نقاط ضعف و قوت خويش آگاه است (صميعي، 1383).
2-1-9- نظريه هاي يادگيري، خواستگاه اصلي سواد اطلاعاتي
اگر به زندگي جانواران و آدميان در گذشته‌هاي دورنگاهي زودگذر بيفكنيم مشاهده مي‌كنيم كه جانوران هزاران سال پيش با عصر ما هيچ فرقي نكرده‌اند. شيوه زندگي آنان به همان وضعي است كه 5 يا 10 سال قبل بوده است. اما آدميان كه در دوره‌هاي پيش از تاريخ براي شكال و دفاع خود از سنگ و چوب استفاده مي‌كردند و همانند ديگر جانواران در بالاي درختان يا درون غارها به سر مي‌بردند به مرور و در دوره‌هاي مختلف تاريخي دگرگونيهاي فراواني در همه جنبه‌هاي زندگي آنان پديد آمده است تا به جايي كه امروزه به چنان پيشرفتهاي شگفت‌انگيزي نائل شده‌اند كه در قرنهاي گذشته به تصور كمتر كسي خطور مي‌كرد. انسان عصر حاضر نه تنها از دورترين و دشوارترين نقطه‌هاي روي زمين آگاه است، بلكه از ژرفاي اقيانوسها، اندرون كره زمين تا حدودي از عظمت و اوج كهكشانها نيز آگاهي يافته است. انسان قرن بيستم در مقايسه با قرنهاي گذشته بيش از هر زمان، حاكم بر مقدرات و محيط زيست خويشتن است. همه اين پيشرفتها مديون آموزش و يادگيري است(نوروزي،1383).
بي‌ترديد بايد گفت كه اهميت يادگيري در رشد آدمي بسي فراتر از چشم‌انداز انديشه‌هاي اوست. روان‌شناسان به تازگي به عظمت شكل‌پذيري نوع آدمي، حتي در سالهاي نخستين او پي برده و محقق ساخته‌اند كه عامل اصلي در اين شكل‌پذيري يادگيري است. به اعتقاد آنان هر رفتاري كه از ما سر مي‌زند معلول يادگيري است. به اين معنا كه يك رشته از يادگيريهاي ساده‌تر موجب يادگيريهاي پيچيده‌تر مي‌شوند. به علاوه چون محيط زندگي افراد آدمي همواره در معرض تغيير است. انسان براي غلبه بر اين دگرگونيها ناچار از يادگيري است (قاسمي،1385).
– ماهيت يادگيري
ماهيت به طور كلي فعاليت

دسته بندی : No category

دیدگاهتان را بنویسید