دانلود پایان نامه

معاونت پژوهش و فن آوري
به نام خدا
منشور اخلاق پژوهش
با ياري از خداوند سبحان و اعتقاد به اين كه عالم محضر خداست و همواره ناظر بر اعمال انسان و به منظور پاس داشت مقام بلند دانش و پژوهش و نظر به اهميت جايگاه دانشگاه در اعتلاي فرهنگ و تمدن بشري، ما دانشجويان و اعضاء هيات علمي واحدهاي دانشگاه آزاد اسلامي متعهد مي‌گرديم اصول زير را در انجام فعاليت هاي پژوهشي مد نظر قرار داده و از آن تخطي نكنيم:
1- اصل حقيقت جويي: تلاش در راستاي پي جويي حقيقت و وفاداري به آن و دوري از هرگونه پنهان سازي حقيقت.
2- اصل رعايت حقوق: التزام به رعايت كامل حقوق پژوهشگران و پژوهيدگان (انسان، حيوان و نبات) و ساير صاحبان حق
3- اصل مالكيت مادي و معنوي: تعهد به رعايت كامل حقوق مادي و معنوي دانشگاه و كليه همكاران پژوهش
4- اصل منافع ملي: تعهد به رعايت مصالح ملي و در نظر داشتن پيشبرد و توسعه كشور در كليه مراحل پژوهش
5- اصل رعايت انصاف و امانت: تعهد به اجتناب از هرگونه جانب داري غير علمي و حفاظت از اموال، تجهيزات و منابع در اختيار
6- اصل رازداري: تعهد به صيانت از اسرار و اطلاعات محرمانه افراد، سازمان‌ها و كشور و كليه افراد و نهادهاي مرتبط با تحقيق
7- اصل احترام: تعهد به رعايت حريم‌ها و حرمت‌ها در انجام تحقيقات و رعايت جانب نقد و خودداري از هرگونه حرمت شكني
8- اصل ترويج : تعهد به رواج دانش و اشاعه نتايج تحقيقات و انتقال آن به همكاران علمي و دانشجويان به غير از مواردي كه منع قانوني دارد.
9- اصل برائت: التزام به برائت جويي از هرگونه رفتار غيرحرفه‌اي و اعلام موضع نسبت به كساني كه حوزه علم و پژوهش را به شائبه‌هاي غيرعلمي مي‌آلايند.

تقديم به

تقديم به قلب مهربان مادر عزيزم که در تمام مراحل زندگي دلسوزانه و صبورانه ياري‌ام نمود، گوهر با ارزشي که زندگي را در پرتو محبت او درک نمودم.

سپاسگزاري
از استاد بزرگوار جناب آقاي دکترعبدالله قاسمي پيربلوطي که در زمان انجام اين پايان‌نامه با راهنمايي‌هاي ارزنده‌شان در تمام مراحل پژوهش اينجانب را ياري نمودندکمال تشکر و امتنان رادارم.
از استاد مشاور گرامي جناب آقاي دکتر حمزه علي شيرمردي که همواره مشاور و مشوق اينجانب بودند صميمانه سپاسگزارم.
از استاد داور ارجمند جناب آقاي دکتر مهراب يادگاري به جهت داوري و حسن دقت نظر در مطالعه پايان‌نامه سپاسگزارم.
از کارشناس محترم آزمايشگاه گياهان دارويي جناب آقاي مهندس بهزاد حامدي شهرکي به سبب همکاري صميمانه‌شان در طول اجراي اين پژوهش قدرداني مي نمايم.
از خانواده عزيزم بالاخص مادر گرامي‌ام “که هرچه دارم از اوست” به خاطر زحمات فراواني که در راه انجام تحصيل اينجانب متقبل شده‌اند سپاسگزارم.
ياد وخاطره تمامي دوستان و کليه سروراني که ذکر نام يکايک ايشان در اين محفل نمي‌گنجد را گرامي داشته و براي همگان سعادت ، سلامتي و سربلندي را آرزومندم.

فهرست مطالب
عنوان صفحه
چكيده 1
فصل اول: مقدمه و بيان مسئله
1-1- مقدمه 3
1-2- بيان مسئله 5
فصل دوم: کليات و بررسي منابع
2-1- گياهان دارويي در جهان و ايران 8
2-1-1- مزاياي استفاده از گياهان دارويي 9
2-1-2- معايب استفاده از گياهان دارويي 11
2-2- معرفي تاکسون مورد تحقيق 12
2-2-1 – بررسي جايگاه سيستماتيکي تاکسون مورد تحقيق 13
2-2-2- خصوصيات ظاهري تيره نعناعيان 13
2-2-3- اهميت تيره نعناعيان 15
2-2-4- جنس‌هاي مهم تيره نعناعيان 15
2-3- جنس مرزه 16
2-3-1- خصوصيات کلي گونه‌هاي جنس مرزه 18
2-3-2- برخي گونه‌هاي جنس مرزه 19
2-4- مرزه بختياري Satureja bachtiarica Bunge . 20
2-4-1- گياه‌شناسي 20
2-5- مرزه کلاري Satureja kallarica Jamzad . 22
2-5-1- گياه‌شناسي 22
2-4-2- اکولوژي مرزه بختياري 23
2-5-2- اکولوژي مرزه کلاري 23
2-4-3- پراکنش مرزه بختياري 24
2-5-3- پراکنش مرزه کلاري 24
2-6- کشت و زراعت مرزه 25
2-7- فيتو‌شيمي جنس مرزه 26
2-8- خواص درماني جنس مرزه 27
2-9- اسانس و مواد مؤثره 28
2-9-1- روش‌هاي استخراج اسانس 28
2-9-2- بيوشيمي اسانس 30
2-9-3- عوامل مؤثر بر اسانس 32
2-10- انواع ترکيبات ثانويه 35
2-11- فيتوشيمي 36
2-11-1- کاربرد فيتوشيمي 37
2-11-2- آشنايي با کروماتوگرافي گازي ( GC ) و طيف‌سنجي جرمي ( MS ) 37
2-11-3- فرآيند دستگاه 39
2-11-4- روش GC-MS 41
2-12- بررسي منابع در خصوص فيتوشيمي اسانس گياهان جنس مرزه 43
2- 13 – اهداف مورد مطالعه 49
فصل سوم: مواد و روش‌ها
3-1- خصوصيات مناطق مورد مطالعه 51
3-1-1- خصوصيات جغرافيايي مناطق مورد مطالعه 51
3-1-2- خصوصيات خاکشناسي مناطق مورد مطالعه 56
3-1-3- خصوصيات هواشناسي مناطق مورد مطالعه 57
3-2- روش بررسي خصوصيات گياه‏شناسي 58
3-2-1- زمان جمع‏آوري گياه 58
3-2-2- روش جمع‏آوري گياه 58
3-2-3- روش آماده‏سازي گياهان 59
3-2-4- روش بررسي فيتوشيميايي گياهان 61
3-3- روش محاسبات آماري 65
فصل چهارم: نتايج و بحث
4-1- خصوصيات اکولوژيکي دو گونه مرزه بختياري و کلاري 67
4-2- عملکرد اسانس 68
4-3- تجزيه فيتوشيميايي اسانس ………………………………………………………………………………………..70
4-3-1- مرزه کلاري ………………………………………………………………………………………………………..70
4-3-2- مرزه بختياري 73
4-3-3- مرزه زراعي …………………………………………………………………………………………………………74
4-3-4- مرزه خوزستاني 75
4-4- مشاهدات ميکرومورفولوژي مرزه کلاري و مرزه بختياري 84
4-5- نتيجه‌گيري کلي 85
4-6- پيشنهادات 86
منابع 87

فهرست جداول
عنوان صفحه
جدول3-1- خصوصيات جغرافيايي مناطق مورد مطالعه 54
جدول3-2- خصوصيات خاک‌شناسي خاک مورد آزمايش 56
جدول3-3- خصوصيات اقليمي مناطق مورد مطالعه 57
جدول4-1- تجزيه واريانس عملکرد اسانس 69
جدول4-2- ترکيبات شيميايي مرزه کلاري 72
جدول4-3- ترکيبات شيميايي اصلي شناسايي شده در اسانس گونه‌هاي مرزه 76
جدول4-4- ترکيبات شيميايي اسانس در مرزه بختياري و مرزه زراعي و مرزه خوزستاني مورد مطالعه 79

فهرست نمودارها
عنوان صفحه
نمودار4-1- مقايسه ميزان عملکرد اسانس به روش آزمون دانکن در سطح احتمال 5 درصد 69

فهرست اشكال
عنوان صفحه
شکل2-1- مرزه بختياري (. Satureja bachtiarica Bunge) در مرحله‌ي قبل از گل‌دهي … 21
شکل2- 2- مرزه بختياري (. Satureja bachtiarica Bunge) در مرحله‌ي گل‌دهي 21
شکل2-3 – مرزه کلاري ( Satureja kallarica Jamzad . ) در مرحله‌ي گل‌دهي … .23
شکل3-1- نقشه استان چهارمحال و بختياري و موقعيت آن در ايران 54
شکل3-2- نقشه پراکنش نقاط نمونه‌برداري مرزه کلاري و مرزه بختياري در سطح استان چهارمحال و بختياري 55
شکل3-3- نقشه پراکنش نقاط نمونه‌برداري مرزه زراعي و مرزه خوزستاني در استان‌هاي اصفهان و خوزستان 55
شکل3-4- روش خشک کردن نمونه‌ها…………………………………………………………………………………59
شکل3-5- دستگاه کلونجر………………………………………………………………………………………………….60
شکل3-6- دستگاه GC/MS ………………………………………………………………………………………………64
شکل4-1- کروماتوگراف حاصل از تزريق اسانس مرزه کلاري به دستگاه کروماتوگرافي گازي … 71
شکل4-2- کروماتوگراف حاصل از تزريق اسانس مرزه بختياري به دستگاه کروماتوگرافي گازي.. 73
شکل4-3- کروماتوگراف حاصل از تزريق اسانس مرزه زراعي به دستگاه کروماتوگرافي گازي 74
شکل4-4- کروماتوگراف حاصل از تزريق اسانس مرزه خوزستاني به دستگاه کروماتوگرافي گازي 75
شکل4ـ5 ـ ساختار شيميايي پيپريتنون اکسيد C10H16O2 81
شکل4-6- ساختار شيميايي کارواکرول C10H14O 82
شکل4-7- ساختار شيميايي گاما ترپينن C10H16 83
شکل4-8- ميکرومورفولوژي برگ و ساقه مرزه کلاري 84
شکل4-9- ميکرومورفولوژي برگ و ساقه مرزه بختياري 84

چكيده
مرزه کلاري (Satureja kallarica Jamzad.) و مرزه بختياري (Satureja bachtiarica Bunge.) متعلق به تيره‌ي نعناييان (Lamiaceae) ازگياهان دارويي، معطر و اندميک در ايران مي‌باشند. مرزه کلاري گياهي علفي چندساله است که در ارتفاعات کوه کلار به صورت خودرو رشد مي‌کند. قسمت‌هاي هوايي مرزه کلاري و مرزه بختياري به ترتيب در دو مرحله از رشد (در زمان گل‌دهي و قبل از گل‌دهي) از کوه کلار و سبزکوه در استان چهارمحال و بختياري جمع‌آوري شدند. تجزيه GC و GC/MS اسانس به دست آمده از قسمت‌هاي هوايي مرزه کلاري 12 ترکيب را نشان داد که9/91? از کل اسانس را شامل مي‌شود. عملکرد اسانس مرزه کلاري و مرزه بختياري به ترتيب 15/0 و 39/1 ميلي‌ليتر در 100 گرم ماده خشک اندام هوايي بودند. ترکيبات اصلي اسانس در مرزه کلاري پيپريتنون اکسيد (2/71?)، ليمونن (7/6?) و پيپريتنون (4/5?) است. ترکيب اصلي اسانس در مرزه بختياري کارواکرول (4/46 ?)، گاما – ترپينن (32/21 ?) و پارا- سيمن (42/9?) مي‌باشد. هر دو اسانس مرزه کلاري و مرزه بختياري در مونوترپن‌ها به ويژه مونوترپن‌هاي اکسيژنه غني مي‌باشد. در نهايت از تحقيق حاضر چنين مي‌توان نتيجه گرفت که اين دو گياه که از گونه‌هاي انحصاري ايران واندميک استان چهارمحال و بختياري هستند از نظر ريختي و به خصوص اسانس و ترکيبات ثانويه با يکديگر تفاوت چشمگيري دارند. با توجه به نتايج تحقيق حاضر بايد مديريتي در جهت حفاظت از گياهان انحصاري دارويي به خصوص گونه‌ي مرزه کلاري که در خطر تهديد مي‌باشد اعمال شود.

واژگان کليدي: پيپريتنون، پيپريتنون اکسيد، کارواکرول، Satureja kallarica Jamzad. ، Satureja bachtiarica Bunge.

فصل اول
مقدمه و بيان مسئله

1-1- مقدمه
گياهان دارويي1 به گياهاني گفته مي‌شود که داراي مواد مؤثره2 مشخصي باشند و در درمان بيماري يا پيشگيري از بروز آن در انسان يا دام مورد استفاده قرار ‌گيرند و هم‌چنين نام آن‌ها در يکي از فارماکوپه‌هاي3 معتبر بين المللي ذکر شده باشند (مجنون حسيني و دوازده امامي، 1386).
گياهان دارويي از ارزش و اهميت خاصي در تأمين بهداشت و سلامت جوامع، هم از لحاظ درمان و هم پيشگيري از بيماري‌ها، برخوردار بوده و هستند. اين بخش از منابع طبيعي قدمتي همپاي بشر داشته و در طول نسل‌ها يکي از مهم‌ترين منابع تأمين غذايي و دارويي بشر بوده است (قاسمي، 1388). گرايش عمومي جامعه به استفاده از داروها و درمان‌هاي گياهي و به طور کلي فرآورده‌هاي طبيعي، به ويژه در سال‌هاي اخير روبه افزايش بوده و مهم‌ترين علل آن، اثبات آثار مخرب و جانبي داروهاي شيميايي از يک طرف و ايجاد آلودگي‌هاي زيست محيطي که کره زمين را تهديد مي‌کند، از سوي ديگر بوده است. در حال حاضر، حدود يک سوم داروهاي مورد استفاده در جوامع انساني را داروهايي با منشأ طبيعي و گياهي تشکيل مي‌دهد (آريا پور و ميرزايي ملا احمد ، 1389).
اگرچه داروهاي شيميايي به طور سريع اثر بخشند ولي اکثر آن‌ها عوارض جانبي

دسته بندی : No category

دیدگاهتان را بنویسید